ŁÓDŹ ZACHWYCAJĄCA ULICĄ PIOTRKOWSKĄ

Piotrkowska 279/283
Kościół ewangelicki św. Mateusza

Grupa wiernych wyznania ewangelicko-augsburskiego wzniosła przy skrzyżowaniu ul. Piotrkowskiej z ul. Czerwoną trzecią, najbardziej okazałą świątynię tego wyznania w Łodzi. Pierwotny projekt, wykorzystujący formy romańskie, w 1905 r. opracował Johannes Wende z późniejszymi poprawkami wprowadzonymi przez niemieckiego architekta Franza Schwechtena.


Dalsze dzieje i przemiany architektoniczne ...

Komitet budowy wybrał teren pod budowę kościoła ewangelickiego zlokalizowany zaledwie 300 metrów od nowopowstającego kościoła katolickiego, na terenie obejmującym działki pod numerem 279, 281, 283. Pierwszą i drugą działkę zakupiono w 1904 r. od Juliusza i Marii Heidrich, trzecią działkę, w celu przedłużenia placu, dokupiono od Ryszarda Geyera.

Inspiracją stylistyczną dla nowego kościoła, wskazaną przez ks. W. P. Angersteina, stały się niemieckie budowle z Drezna oraz kościoły św. Jakuba i św. Jana z Wrocławia, sięgające po formy neoromańskie o proweniencji nadreńskiej. Zamknięty konkurs wygrał Johannes Wende pokonując konkurentów: Roberta Nestlera, i Pawła Riebensahma. Wydarzenia rewolucyjne z 1905 r. odsunęły w czasie rozpoczęcie prac. Po uzyskaniu pozwolenia na budowę w 1909 r. zauważono konieczność dokonania zmian w projekcie. Korektę planów powierzono berlińskiemu architektowi Franzowi Schwechtenowi, który dostosował go do nowych oczekiwań, powiększył bryłę, a w fasadzie zastosował elementy wykorzystane przez niego w projekcie berlińskiej Kaiser – Wilhelm – Gedächtniskirche. W gmachu do budowy kopuły, wykorzystano konstrukcję żelbetową, ciągle nowatorską jak na owe czasy. Budowla została wzniesiona na planie krzyża greckiego. Elewacja frontowa wyróżnia się dwukondygnacyjną wieżą z iglicowym hełmem. Korpus i transept przykrywają wysokie dachy, a elewacje zdobi boniowanie, oraz charakterystyczne dla romanizmu lizeny, okna - biforia i triforia oraz fryzy arkadowe. Ponad neoromańskim portalem umieszczono rozetę z dekoracją witrażową. We wnętrzu uwagę przykuwa kopuła i empory wsparte na polichromowanych kolumnach. Sklepienia są zróżnicowane – od gwiaździstych po krzyżowo-żebrowe. Witraże w części prezbiterialnej powstały w 1923 r. we wrocławskiej pracowni Adolpha Seilera. Ukończenie budowy zahamował wybuch wojny, dokończono ją dopiero w 1928 r.