ŁÓDŹ ZACHWYCAJĄCA ULICĄ PIOTRKOWSKĄ

Piotrkowska 219/221
Dom Józefa Johna

Dom o charakterze rezydencjonalnym wzniesiony około 1870 r. przez najważniejszego przedsiębiorcę Łodzi w branży metalowej, Józefa Johna, przybyłego w połowie lat 60. XIX w. z Czech. Budynek o formach neorenesansowych wyróżnia się wydłużoną bryłą. W głębi posesji znajdowały się zakłady rozbudowywane przez spadkobierców zmarłego w 1882 r. fabrykanta do początku XX w.


Dalsze dzieje i przemiany architektoniczne ...

Niepozorny, piętrowy, rozciągnięty horyzontalnie budynek był rezydencją jednego ze znaczniejszych fabrykantów łódzkich, działającego wszakże nie w dziedzinie włókienniczej, ale metalowej i maszynowej. Firma Johna, działająca od 1866 r., produkowała maszyny włókiennicze i rolnicze, części do nich, kotły, urządzenia grzewcze, zasłynęła także odlaniem dzwonu do kościoła pw. św. Stanisława Kostki (obecna archikatedra). Projektant domu nie jest znany, związane z jego wzniesieniem materiały archiwalne nie zachowały się. Fasada domu jest niesymetryczna, jedenastoosiowa, z wejściem głównym przesuniętym w kierunku południowym, zaakcentowanym wykuszem na piętrze. Pierwotnie jednak dom był krótszy, dziewięcioosiowy o układzie symetrycznym, z wejściem w środkowej osi, z balkonem na piętrze; brama wjazdowa na teren zakładów znajdowała się od północy. W 1910 r. dom rozbudowano od południa, według planów sygnowanych przez inżyniera-technologa Szaję Marguliesa, o dwuosiowy aneks mieszczący kantor, jednocześnie dobudowując wykusz nad wejściem głównym. W nowej części powtórzono dekorację starej. Parter domu jest boniowany z zamkniętymi półkoliście oknami, ujętymi górą tworzonymi przez bonie klińcami. Piętro opracowane jest dekoracyjnie, zdradzając pałacowy charakter budynku. Prostokątne okna oddzielone są pilastrami i ujęte płaskimi aedikulami zwieńczonymi półkolistymi naczółkami z kartuszowym motywem dekoracyjnym, ze ślepą balaskową balustradą u dołu. W zwieńczeniu okna wykuszu umieszczono kartusz z przedstawieniem gwiazdy, podtrzymywany przez putta. Fasadę wieńczy gzyms z fryzem o motywach geometryczno-roślinnych.

Teren dawnych zakładów Johna przekształcono współcześnie w pasaż z lokalami gastronomicznymi mieszczącymi się w częściowo zachowanych budynkach pofabrycznych.