Szlak architektoniczny Piotrkowskiej

Komitet ogłosił, że projekt budowy zostanie wyłoniony na zasadach konkursowych. Spotkało się to z dużym odzewem, prace przysyłano z Czech, Holandii, Francji, Niemiec, Szwecji, Wiednia, Krakowa czy Łodzi. Jury wybrało projekt łódzkiej spółki „Wende i Zarske” – opracowany przez Johannesa Wende przy udziale berlińskiego architekta Emila Zillmanna – jednak ze względu na błędy w 1901 r. realizację przejął wiedeński architekt Siegfried Stern. Fundusze na budowę spływały nieregularnie co konsekwencji doprowadziło do oddania świątyni do użytku w 1912 r. bez wykończonej wieży. Jej zwieńczenie, o bardziej zmodernizowanej sylwecie, opracował Józef Kaban w 1927 r. Wykonano je jako zespoloną konstrukcję stalowo-betonową. Bryła kościoła przykuwała uwagę przez oblicowanie jej żółtą cegłą i wyeksponowanie na rozległym placu. Trójnawowa bazylika z transeptem wzniesiona została na planie krzyża łacińskiego. Ma ona wielobocznie zamknięte prezbiterium z ambitem (obejściem). W elewacji frontowej dominantę stanowi wieża wysunięta przed lico muru zakończona hełmem iglicowym. Struktura budowli oparta została na formach trzynastowiecznego gotyku francuskiego oraz niemieckiego. W konstrukcji sklepień zastosowano żelbet, co było wówczas jeszcze rzadkością.

Duży udział finansowy w przedsięwzięciu wzięły rodziny reprezentujące łódzką burżuazję przemysłową. Po utworzeniu diecezji łódzkiej w 1920 r., kościół zyskał rangę katedry. Od początku pełnił także funkcję miejsca pamięci narodowej, czego dowodem są tablice i pomniki, m.in. Grób Nieznanego Żołnierza z 1925 r. oraz pomnik ks. Skorupki z 1930 r. W czasie okupacji od 1941 r. obiekt był zamknięty, zdewastowany i wykorzystywany jako magazyn.