O Parku Kulturowym
CZYM JEST PARK KULTUROWY?
Park kulturowy stanowi prawną formę ochrony zabytków, ustanawianą na podstawie art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r.
o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Umożliwia objęcie ochroną wyjątkowego krajobrazu kulturowego wraz z zabytkami nieruchomymi, charakterystycznymi
dla miejscowej tradycji budowlanej i osadniczej.
Park kulturowy jest przede wszystkim narzędziem skutecznego zarządzania dziedzictwem kulturowym miasta, regionu lub kraju. Wprowadzenie jasnych zasad funkcjonowania tej przestrzeni pozwala na efektywną ochronę dziedzictwa oraz racjonalne zarządzanie terenem.
Przestrzeń parku kulturowego służy w równym stopniu właścicielom, użytkownikom, mieszkańcom, przedsiębiorcom, władzom lokalnym oraz gościom. Korzystanie z niej wiąże się jednak nie tylko z określonymi korzyściami, lecz także z odpowiedzialnością za jej kształt i stan. Wszyscy użytkownicy zobowiązani są do należytej dbałości o historyczne
i krajobrazowe walory tego miejsca oraz do zachowania jego wyjątkowego charakteru.
PARK KULTUROWY ULICY PIOTRKOWSKIEJ I STAREGO MIASTA
Park Kulturowy ulicy Piotrkowskiej i Starego Miasta obejmuje ochroną wyjątkowy krajobraz kulturowy centrum Łodzi: zabytkową zabudowę, historyczny układ ulic i placów oraz elementy ich wystroju. Tworzą one spójną całość, stanowiącą materialne świadectwo historii oraz tożsamości tego miejsca.
Rozwój miasta przebiegał fazami, z których każda pozostawiła zabudowę o odmiennym charakterze, oddającą specyfikę epoki i odpowiadającą panującym wówczas konwencjom stylowym. Początki przemysłowej Łodzi przyniosły ukształtowanie unikatowej struktury urbanistycznej oraz charakterystycznej dla wczesnej fazy rozwoju zabudowy. W pierwszym okresie, obejmującym czas od wytyczenia osad przemysłowych do połowy XIX wieku, uformowana została zasadnicza struktura przestrzenna i charakterystyczny dla wczesnej Łodzi krajobraz architektoniczny oparty na schematycznych formach późnego klasycyzmu i wczesnego neorenesansu.
Dawna osada rolnicza „Stare Miasto” obejmowała otoczenie Rynku, zlokalizowanego w sąsiedztwie drewnianego kościoła Najświętszej Maryi Panny oraz drewnianej synagogi. Na południe od Rynku przebiegał trakt piotrkowski, który wkrótce przyjął nazwę ulica Piotrkowska. W latach 1821–1824, wzdłuż tej osi komunikacyjnej, wytyczono nową osadę przemysłową przeznaczoną dla sukienników „Nowe Miasto” z Nowym Rynkiem (obecnie plac Wolności) na planie ośmioboku.
W kolejnych latach powstawały nowe dzielnice pełniące funkcję zaplecza mieszkaniowego dla napływających osadników.
W ten sposób ukształtował się organizm miejski złożony z odrębnych, lecz wzajemnie powiązanych części o zróżnicowanym charakterze: Starego i Nowego Miasta, rozlokowanych na osi ulicy Piotrkowskiej, wraz z dzielnicami przylegającymi od strony wschodniej i zachodniej.
Wznoszone budynki cechowała różnorodność form i stylów architektonicznych, wyrażająca upodobania, pochodzenie, status społeczny oraz źródła dochodów ich właścicieli. Zabudowa ta do dziś zachowuje wysoki stopień autentyzmu i integralności. Oprócz materialnych wartości przestrzeni dostrzegalne są również jej elementy niematerialne: wyrazisty charakter, unikalna atmosfera oraz lokalne zwyczaje, które współtworzą tożsamość historycznego centrum miasta.
KORZYŚCI Z UTWORZENIA PARKU KULTUROWEGO:
Obszar parku kulturowego pomimo historycznych i zabytkowych walorów, nie jest wyłączony z codziennego użytkowania, lecz stanowi żywy organizm miejski, na którego formę i wizerunek mają wpływ decyzje podejmowane przez właścicieli oraz użytkowników. Budynki i przestrzeń publiczna tego obszaru podlegają różnorodnym dynamicznym procesom, w ramach których niezbędne jest utrzymanie równowagi pomiędzy koniecznymi adaptacjami do nowych funkcji a poszanowaniem oryginalnej struktury historycznej. Korzyści:
- poprawa estetyki i atrakcyjności przestrzeni publicznej;
- jasne i czytelne zasady korzystania z przestrzeni parku kulturowego;
- uporządkowanie lokalizacji i formy ogródków gastronomicznych;
- skuteczniejsze usuwanie nowopowstających nielegalnych reklam;
- kompleksowe podejście do ochrony i kształtowania obszaru o szczególnych wartościach kulturowych;
- efektywne i spójne zarządzanie przestrzenią;
- podniesienie prestiżu obszaru objętego ochroną;
- zwiększenie atrakcyjności obszaru dla turystów oraz inwestorów.
EGZEKWOWANIE DZIAŁANIA PARKU KULTUROWEGO
Zgodnie z art. 112 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami za naruszenie zakazów i ograniczeń przewidziano sankcje: areszt, ograniczenie wolności, grzywnę.
Sąd możne orzec: przepadek narzędzi i przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia wykroczenia lub pochodzących z wykroczenia oraz obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego lub zapłaty równowartości wyrządzonej szkody.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego z dnia 17 listopada 2003 r. wskazuje, iż do realizowania zapisów art. 112 ustawy uprawnieni są strażnicy straży gminnej (§1 ust. 14a Rozporządzenia).